MPSC Group C Syllabus 2026: संयुक्त गट क (Clerk, Tax Assistant) परीक्षा अभ्यासक्रम, स्वरूप व PDF
MPSC Non-Gazetted Group C Exam (संयुक्त गट क - लिपिक टंकलेखक, कर सहाय्यक, दुय्यम निरीक्षक) complete updated syllabus for Prelims & Mains 2026. View & download official syllabus PDF & check subject-wise mark distribution.
Official PDF Syllabus
अधिकृत अभ्यासक्रम PDF डाऊनलोडExam Details
पात्रता, टायपिंग व पदसंख्या माहितीPrelims Pattern
संयुक्त पूर्व परीक्षा (१०० गुण)Mains Pattern
मुख्य परीक्षा (४०० गुण)MPSC संयुक्त गट क (Non-Gazetted Group C) परीक्षा स्वरूप विहंगावलोकन
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाद्वारे (MPSC) घेतल्या जाणाऱ्या अराजपत्रित गट क संयुक्त परीक्षेमध्ये (Non-Gazetted Group C Services Combined Exam) लिपिक-टंकलेखक (Clerk-Typist), कर सहाय्यक (Tax Assistant), दुय्यम निरीक्षक (Excise SI), तांत्रिक सहाय्यक (Technical Assistant) आणि उद्योग निरीक्षक (Industry Inspector) या ५ प्रमुख पदांचा समावेश होतो.
MPSC संयुक्त गट क अभ्यासक्रम अधिकृत PDF (Live PDF Viewer)
खालील व्ह्यूअरमध्ये अधिकृत MPSC अभ्यासक्रम PDF थेट वाचा किंवा पूर्ण स्क्रीनमध्ये उघडा
१. संयुक्त पूर्व परीक्षा स्वरूप व सविस्तर अभ्यासक्रम (Prelims Exam - 100 Marks)
एमपीएससी गट ब आणि गट क पदांसाठी एकच संयुक्त पूर्व परीक्षा (Combined Prelims) आयोजित केली जाते. पूर्व परीक्षा केवळ मुख्य परीक्षेच्या पात्रतेसाठी (Qualifying screening test) असते.
| परीक्षा टप्पा | एकूण प्रश्न | एकूण गुण | कालावधी (Time) | प्रश्न प्रकार व निगेटिव्ह मार्किंग |
|---|---|---|---|---|
| संयुक्त पूर्व परीक्षा (Combined Prelims) | १०० प्रश्न | १०० गुण | १ तास (६० मिनिटे) | वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी (MCQ), १/४ (२५%) नकारात्मक गुण |
पूर्व परीक्षा विषयनिहाय अभ्यासक्रम घटक (Subject-wise Prelims Topics):
१. चालू घडामोडी (Current Affairs)
जागतिक, भारतातील तसेच महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या राजकीय, सामाजिक, आर्थिक, क्रीडा, विज्ञान, पुरस्कार आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडी.
२. नागरिकशास्त्र व राज्यशास्त्र (Civics & Polity)
भारताच्या संविधानाचा प्राथमिक अभ्यास, राज्य व्यवस्थापन (प्रशासन), ग्रामव्यवस्थापन (स्थानिक स्वराज्य संस्था - पंचायती राज, नगरपालिका), मूलभूत हक्क व कर्तव्ये.
३. इतिहास (History)
आधुनिक भारताचा इतिहास विशेषतः महाराष्ट्राचा इतिहास (१८५७ ते १९४७), समाजसुधारक, ब्रिटिश राजवट, स्वातंत्र्य चळवळ व राष्ट्रीय सभा.
४. भूगोल (Geography)
महाराष्ट्राच्या भूगोलाच्या विशेष अभ्यासासह: पृथ्वी, जगातील विभाग, हवामान, अक्षांश-रेखांश, महाराष्ट्रातील जमिनीचे प्रकार, पर्जन्यमान, प्रमुख पिके, नद्या, पर्वत, खनिजे व मानवी भूगोल (लोकसंख्या).
५. अर्थव्यवस्था (Economics)
भारतीय अर्थव्यवस्था: राष्ट्रीय उत्पन्न, शेती, उद्योग, परकीय व्यापार, बँकिंग, लोकसंख्या, दारिद्र्य व बेरोजगारी, मुद्रा आणि राजकोषीय नीति. शासकीय अर्थसंकल्प: लेखा, लेखापरीक्षण व बजेट.
६. सामान्य विज्ञान (General Science)
भौतिकशास्त्र (Physics), रसायनशास्त्र (Chemistry), वनस्पतीशास्त्र (Botany), प्राणीशास्त्र (Zoology) आणि आरोग्यशास्त्र (Hygiene).
७. बुद्धिमत्ता चाचणी व अंकगणित (Aptitude & Reasoning)
बुद्धिमत्ता चाचणी: उमेदवार किती लवकर व अचूकपणे विचार करू शकतो हे अजमावण्यासाठी प्रश्न (कोडी, दिशा, नातेसंबंध, तर्क पद्धती). अंकगणित: बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार, भागाकार, दशांश अपूर्णांक, टक्केवारी, गुणोत्तर व प्रमाण, सरासरी, नफा-तोटा व काळ-काम-वेग.
२. मुख्य परीक्षा स्वरूप व सविस्तर अभ्यासक्रम (Mains Exam - 400 Marks)
गट क मुख्य परीक्षेमध्ये एकूण २ पेपर्स (Paper 1 & Paper 2) असतात. दोन्ही पेपर्स प्रत्येकी २०० गुणांचे असून एकूण ४०० गुण असतात.
| पेपर क्र. | विषय (Subject) | प्रश्न संख्या | गुण (Marks) | वेळ (Duration) | दर्जा (Standard) |
|---|---|---|---|---|---|
| पेपर १ (Paper 1) | संयुक्त भाषा (मराठी व इंग्रजी) | १०० प्रश्न (५० मराठी + ५० इंग्रजी) | २०० गुण (१०० + १००) | १ तास | मराठी: १२ वी | इंग्रजी: पदवी |
| पेपर २ (Paper 2) | सामान्य क्षमता चाचणी व पदनिहाय ज्ञान | १०० प्रश्न | २०० गुण | १ तास | पदवी दर्जा (Graduate Standard) |
पेपर १ सविस्तर अभ्यासक्रम (Paper 1 Syllabus):
मराठी भाषा (५० प्रश्न / १०० गुण - दर्जा १२ वी):
सर्वमान्य व्याकरण, शब्दसंग्रह, वाक्यरचना, प्रयोग, समास, समानार्थी व विरुद्धार्थी शब्द, म्हणी व वाक्प्रचार यांचा अर्थ व उपयोग आणि उताऱ्यावरील प्रश्नांची उत्तरे (Comprehension).
English Language (50 Questions / 100 Marks - Degree Standard):
Common Vocabulary, Sentence Structure, Grammar (Tenses, Parts of Speech, Voice, Direct-Indirect Speech), Idioms and Phrases with their Meaning and Usage, and Reading Comprehension Passages.
पेपर २ सविस्तर अभ्यासक्रम (Paper 2 Syllabus):
- सामान्य ज्ञान व बुद्धिमापन: बुद्धिमत्ता चाचणी (अंकगणित, कोडी, तर्क), चालू घडामोडी.
- संगणक व माहिती तंत्रज्ञान: संगणकाचे मूलभूत ज्ञान, इंटरनेट, ई-मेल, सोशल मीडिया, सायबर सुरक्षा आणि शासकीय योजनांमधील आयटीचा वापर.
- माहितीचा अधिकार अधिनियम २००५ (RTI Act 2005): कायदेविषयक तरतुदी, केंद्रीय व राज्य माहिती आयोग, अधिकार व कर्तव्ये.
- महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम २०१५: नागरिकांना पारदर्शक व वेळेत सेवा मिळण्यासाठी कायदेशीर तरतुदी.
- पदनिहाय तांत्रिक व कायदेविषयक घटक:
- कर सहाय्यक: मूलभूत बुककीपिंग, लेखापरीक्षण, जीएसटी (GST) व प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष कर संकल्पना.
- लिपिक-टंकलेखक: कार्यालयीन कार्यपद्धती, टायपिंग कौशल्य व संगणक हाताळणी.
- दुय्यम निरीक्षक (Excise): राज्य उत्पादन शुल्क कायदे, दारूबंदी नियम व अंमलबजावणी.
३. टायपिंग कौशल्य चाचणी स्वरूप (Typing Skill Test Standard)
लिपिक-टंकलेखक (Clerk-Typist) आणि कर सहाय्यक (Tax Assistant) या पदांसाठी मुख्य परीक्षेनंतर संगणकावर टायपिंग कौशल्य चाचणी घेतली जाते:
टायपिंग कौशल्य चाचणी स्वरूप नियम:
- पात्रता चाचणी (Qualifying Test): या चाचणीचे गुण अंतिम गुणवत्ता यादीत जोडले जात नाहीत, ही चाचणी केवळ उत्तीर्ण (Qualify) होणे अनिवार्य असते.
- मराठी टायपिंग: ३० शब्द प्रति मिनिट (30 WPM) - संगणकावर १० मिनिटांत परिच्छेद टाईप करणे.
- इंग्रजी टायपिंग: ४० शब्द प्रति मिनिट (40 WPM) - संगणकावर १० मिनिटांत परिच्छेद टाईप करणे.
अधिकृत डाउनलोड लिंक्स
| तपशील (Resource) | डायरेक्ट लिंक (Action) |
|---|---|
| एमपीएससी अधिकृत संकेतस्थळ (MPSC Portal) | अधिकृत पोर्टल |
| गट क संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षा अभ्यासक्रम PDF | Download PDF |
MPSC Group C Combined Exam Syllabus 2026: Prelims & Mains Exam Pattern
Complete detailed syllabus for MPSC Non-Gazetted Group C Services (Clerk-Typist, Tax Assistant, Excise Inspector, Industry Inspector) including marks distribution, time duration, and negative marking rules.
1. Combined Prelims Exam Pattern (100 Marks)
The Preliminary examination is common for both Group B and Group C posts. It serves as a screening test to qualify candidates for the Mains exam.
- Total Questions: 100 Multiple Choice Questions (MCQs).
- Total Marks: 100 Marks.
- Duration: 1 Hour (60 Minutes).
- Negative Marking: 1/4th (25%) deduction for every incorrect answer.
- Subjects Covered: Current Affairs, Civics/Polity, History of India & Maharashtra, Geography of India & Maharashtra, Indian Economy & Budget, General Science (Physics, Chemistry, Biology, Hygiene), Aptitude & Logical Reasoning.
2. Mains Exam Pattern (400 Marks)
The Mains examination consists of 2 papers of 200 marks each (Total 400 Marks):
- Paper 1 (Languages - 200 Marks): 50 Questions on Marathi (12th Std Standard - 100 Marks) and 50 Questions on English (Degree Standard - 100 Marks). Duration: 1 Hour.
- Paper 2 (General Ability Test & Post Knowledge - 200 Marks): 100 Questions covering General Knowledge, Reasoning, Computer & IT, RTI Act 2005, Maharashtra Public Services Rights Act 2015, and Post-Specific Technical Concepts (Clerk, Tax Assistant, Excise). Duration: 1 Hour.
3. Computer Typing Skill Test
Candidates qualifying for Clerk-Typist and Tax Assistant posts must clear the Desktop Typing Skill Test (Qualifying nature):
- Clerk Typist: Marathi 30 WPM or English 40 WPM certificate & skill test.
- Tax Assistant: Marathi 30 WPM and English 40 WPM certificate & skill test.